“Eyvah! Üniversite Bitti! Ne yapacağım?” Korkusundan Kurtulmanın ve İş Hayatına Başarılı İlk Adımın 20 Altın Kuralı

Okul bitiyor, heyecan dorukta. Hayata mı atılacaksın, hayatta atıl mı kalacaksın. Bunun arası incecik bir çizgi. Aynı okulu bitiren, aynı diplomaya, aynı sertifikalara sahip binlerce gençten birisin belki ama yine de umutsuz olma. Bu 20 altın kuraldan mutlaka büyük bir kısmı işine yarayacak. İlk adımı kendinden emin olarak atarsan gelecek daha güzel gelecek.

1. Stresten kurtulun
2. Okul arkadaşlarınızdan farklarınızı bulun ve o farklara odaklanın
3. CV “saçma”yın. “Her ilden her telden” bulduğunuz her şirkete CV göndermeyin.
4. Okulunuzdan iş hayatına en yakın olan hocalarınızla sohbet edin fikirlerini alın.
5. Hemen harekete geçmeyin, biraz dinlenin. Kendinizi dinleyin.
6. İmkanınız varsa bir tatil yapın ama yoksa da evde günde 18 saat yatarak dinlenmeye çalışmayın.
7. Ailenizin üstünüzde oluşturacağı baskıyı –ah o baskı yok mu o baskı!- çok dinlemeyin. Mümkünse dalga geçin ama bakışlarınızla onlara ne yapacağınızı bildiğinizi hissettirin. “Kontrol bende” mesajı verin.
8. İleride yer almak istediğiniz sektörle ilgili araştırma yapın. Hatta o alandaki en önemli insanları araştırın. (CEO’ları, şirket kurucularını, genel müdürleri, çaktırmadan bir de İK müdürlerini).
9. Networking’in önemini unutmayın. Olmak istediğiniz alanla ilgili etkinlikleri kaçırmayın ama gittiğiniz yerde “işe girmek için uğraştığınız” izlenimini vermeyin. Tanışmaktan daha önemli bir şey varsa o da kendinizi doğru tanıtmaktır. İyi tanıtın ve karşınızdakinin sizi keşfetmesini bekleyin.
10. Okuldayken başlamadıysanız mutlaka bir blog tutun. “blogcu.com” da bir blog açın ve okuduğunuz okul Endüstri Mühendisliği idi ise “endustrimuhendisinotlari.blogcu.com” şeklinde bir blog açıp bu konuyla ilgili kendi öğrenme serüveninizi yazın. Okuduğunuz kitapların, gittiğiniz etkinliklerin kritiğini blogunuzda yapın.
11. CV’nizde işinize çok yarayacak bir hatırlatma : Mutlaka “www.omerekinci.com” şeklinde bir kişisel siteniz ve omer@omerekinci.com şeklinde eposta adresiniz olsun ve CV’nizde bu iletişim bilgilerini kullanın.  cilgin_ultraslanGS@hotmail.com ve tweety89@mynet.com şeklinde bir epostanız varsa o adresi unutun ve omerekinci@gmail.com gibi düz bir adrese geçin. (Azıcık hatrım varsa)
12. 1, 5 ve 10 sene sonrası için kişisel stratejinizi çizin, daha önce bunu çok yerde okudunuz ve burun kıvırdıysanız şimdi tam zamanı. Nerede olacaksınız, ne olacaksınız, sizden en iyi ne olur? Bu soruların cevaplarını verin.
13. Eğer marka olacak derecede başarılı biri olma potansiyeliniz olduğunuz hissediyorsanız oturun ve sizinle 5 yıl sonra yapılacak bir röportajı yazın. İnanılmaz motive edeceklerdir.
14. En önemli kişinin siz olduğunuzu, en önemli yerin bulunduğunuz konum ve en önemli zamanın tam da bugün olduğunu aklınızdan çıkartmayın.
15. İnternette boşa vakit geçirmeyin, dizi manyağı olmayın, iradesiz bir tüketici olmak bilinçli ve akıllı bir gence yakışmaz, önünüze konanla yetinmeyin. Bu söylediğimin okulun bitişiyle ne alakası olduğunu düşünüyorsanız, bu egzersizlerin iş hayatınızın ilk basamaklarına tırmanırken sonuçlarını göreceksiniz.
16. Az ama öz şirkete CV gönderin, her gönderdiğiniz şirkete özel ve onların kendilerinden birer parça bulabileceği “özelleştirilmiş CV’ler” hazırlayın.
17. Okuldan yeni mezun bir gençteki en büyük eksiklik tecrübe ve özgüvendir. Tecrübe zaman işidir ama özgüveninizi kendiniz oluşturacaksınız.  Ukalalık çizgisine çok dikkat ederek kendine güvenen bir genç imajı çizin.  Saygılı olmak konuşurken kıpkırmızı kesilmek ya da iki büklüm oturmak değildir. Net  ve dik bir duruş sergileyin.
18. Derdiniz “acilen bir iş bulmak”, “bir an önce bir şirkete kapak atmak” olmamalı. Akıllı bir insan anlık başarıya değil sürecin tümüne bakar. Sakince karar verin.
19. İlk etapta maaşın birinci önceliğiniz olmadığını bilin ama hakkınız olanı istemekten de çekinmeyin. “Ne kadar maaş talep ediyorsunuz?” sorusunu cevapsız bırakmayın.
20. En kötü karar bile kararsızlıktan iyidir. İyi bir iş bulduysanız “acaba bunu seçersem daha iyisini kaçırır mıyım?” diye düşünmeyin. Armudun sapı, üzümün çöpü bitmez. Zaman kaybetmeyin.

Son olarak. Babanız sizin babanız olmakla beraber para babası da olabilir, iyi bir şirketi olabilir. Yapacağınız en büyük hata ilk günden baba (aile) şirketine gitmektir. Gidin burnunuzu sürttürecek bir şirkette 1-2 sene aralığında çalışın.

Amaaan, daha gencim hele dur, hayatı planlamayayım, kader kısmet hayırlısı derseniz bilin ki siz dümeni boşta bir gemisiniz, hasbelkader başarılı da olabilirsiniz, karaya da oturabilirsiniz.

Şşşt, sakin! Heyecan yok, planlı programlı ve akıllı olursanız çok güzel bir hayat sizi bekliyor.

Okul bitti, sıra iş bulmakta. İstediğiniz gibi bir iş bulmak zor, istediğiniz maaşı bulmak zor, istediğiniz gibi bir ortamda çalışmak zor. Daha da ötesi iş bulmak zor. İlk iş tecrübeniz olacaksa zaten özgüven bunalımı yaşamanız da çok olası.

Bir işveren olarak şimdiye kadar yaptığım iş görüşmelerinden edindiğim deneyimlerle kimler kendini işe aldırmayı başardı, kimler aslında yapabilecekken kendini zorla! o işe aldırmadı sorularının cevaplarından yola çıkarak Yeni Üniversite Mezununa İstediği İşe Girme Rehberi olarak fayda sağlayabileceğini umduğum bu yazıyı kaleme aldım.

Aşağıdaki bilgiler aslında bu işin yazılmamış, hatta itiraf bile edilmemiş kurallarını içeriyor. Üzülerek söylüyorum ki hepsi işe yarıyor. Üzülerek söylüyorum ki işe girebilmek bugünün dünyasında biraz da strateji meselesi…

1. Analiz yapmadan iş görüşmesine gitme.
   1. Şirketi iyi araştırın, bir rapor yazın ve yanızında götürün.
   2. Şirketin sizin ilgi alanınıza giren departmanının artılarını eksilerini ve o tarafa yapabileceğiniz katkıları yazın.
   3. Sizin açınızdan bir rakip analizi, üçüncü bir göz olarak rakiplerin ve şirketin durumunu yazın.
   4. Bu rapor şansını %50 arttıracak! İyi araştıran ve işine (daha başlamadan) bu kadar hakim birini kimse kaçırmak istemez.
   5. Ama bu raporu sunarken sırıtmak da yok “Bakın ben n’aptım, hehe kimse böyle bir rapor getirmedi değil mi?” gülüşü yok, sanki o rapor asli işinizmiş gibi bir ciddiyetle sunun.
2. Diri ve capcanlı görün.
   1. Kendinden emin, temiz, şık ve pozitif enerji veren bir duruşunuz olmalı. “Bu çocuk/kız şirketin enerjisini yükseltir, sırf şu pozitif duruşu için bile işe alınabilir” izlenimi verin.
3. Rakiplerini iyi tanı.
   1. O işe kimler başvurmuştur? Sizin o rakiplerden farklarınız nelerdir? Onlardan farklarını doğru konumlandırırsanız (ama rakipleri kötülemeden, “ben onlardan iyiyim, onlar daha dünkü çocuk” gibi ukala bir tavır uyandırmadan) sizi işe alacak olan kişinin karar sürecine yardımcı olursunuz.
4. En büyük kozun enerjin
   1. Bunu sözle söylemeyin ama karşınızdaki kişi  sizin diğer alternatiflerden farklı olduğunuzu ve aslında üniversiteden yeni mezun olmuş olmanın bir dezavantaj içerse de açığa çıkan enerjiniz düşünülürse avantaj da olabileceğinizi hissettirin. Hissettiremiyorsanız ima edin
5. Okulu ön plana çıkartma!
   1. Bunu benden duymanızı istemezdim ama okula maalesef iş hayatındaki insanlar pek bakmıyor, hangi okulu bitirdiğinizi çok da takmıyor! (Harvard’lı iseniz durum değişir ama öyle olsaydınız bu yazıyı okuyor olmazdınız ) Okulu ön plana çıkartmanız sizin gerçek hayattan bihaber olduğun izlenimi verebilir. Okulunu bölümünü söyleyin ama üzerinde çok durmayın (Zaten Türkiye’de eğitim sisteminin durumu ortada, üzerinde çok durursanız çökebilir!)
6. Maaş talebi (Dikkat: Tuzak soru)
   1. Bazıları bu maddeden dolayı kızabilir ama ilk işe girerken sorulacak “Maaş talebiniz?” sorusuna sırf arkadaşlarınızın büyük şirketlere girişte aldıkları yüksek maaşlardan dolayı yüksek bir rakam söylerseniz uzun süre iş arayabilirsiniz. Bence o şirket gerçekten çalışmak istediğin şirketse standart bir maaşla başlayıp zamanla vazgeçilmez olur, ondan sonra da yüksek maaşlar alabilirsin. Bu tuzak soruya “Birinci önceliğim maaştan önce bu şirkette kalıcı olmak, maaş konusunda anlaşabileceğimizi düşünüyorum, siz ne kadar düşünüyordunuz?” gibi duygusal bir cevap verirseniz etkileyici olabilir. (Ama “Peki 300 Liraya başlayın derlerse kabul etmeyin elbette, sorumluluk kabul etmem )
7. Birinci öncelik değil tek öncelik!
   1. Mutlaka ki bir aileniz, kız arkadaşınız, tuttuğunuz takım gibi öncelikleriniz var, hobileriniz var. Ama ilk işinize başlarken aklınızdaki her şeyi silin. Yepyeni bir iş hayatına atılırken karşınızdaki kişi, müstakbel işinizin hayatınızdaki 3. ya da 5. önceliğe sahip olduğu hissine sahip olmak istemez. Bu şansınızı azaltır. Akıllıca davranın, işin sizin için birinci önceliğe sahip olduğunu hissettirin. (Tabii gerçekten öyle olmasını sağlayın önce
8. İstediğini hissettir!
   1. “Bu işi istiyorum!”u beden dilinizle, imalarınızla, mimiklerinizle, hazırlığınızla ve inceden sözlerinizle hissettirin. Hiçbir karar verici böyle bir izlenim veren birine kolay kolay “Hayır!” diyemez.
9. “Seni neden alalım” sorusunun cevabı cebinde olsun.
   1. Bu soru önemli! Bir çok İK’cı ya sorar ya da sormadan cevabını arar. Bu sorunun cevabı sizde. Görüşmeye gitmeden önce bu soruyu kendinize yanıtlayın, sonra da karşınızdaki kişiye.
10. Kendinden başka kimseye, hiçbir şeye güvenme.
    1. Tanıdıklar, eş dost sadece o randevuyu almanıza yardımcı olsun, işe girmenizi onlar sağlarsa ne o işten fayda elde edebilirsiniz ne de iş arkadaşlarınız size iyi gözle bakar. Siz de zaten hak etmediğiniz bir işte olduğunuzu bildiğiniz için rahat edemeyeceksiniz. O yüzden sadece kafanızdakilere güvenin.
11. İyi düzenlenmiş, temiz bir CV, olmazsa olmaz!
    1. CV’nin içeriğine değinmiyorum bile, neler olduğundan çok onları nasıl sunduğunuz önemli. Ama temiz, şık ve düzgün olmalı.
12. Referansların “Reel” olsun.
    1. Hocalarınızı referanslara yazmayın. İş hayatında, akademik ünvanların referansı pek de geçerli değildir. İş hayatı, akademisyenlerin iyi elemandan anlamadığını düşünüyor. (Hocalar bana kızmasın lütfen). Referanslarınızı çok dikkatli seçin. İlk bakışta güven versin.
13. Yol haritan cebinde mi?
    1. Gelecekte nerelerde olacağınıza dair, neler öğreneceğinize ya da hangi istikamete gideceğinize dair bir yol haritası size “kendini bilen, ne yaptığını ya da ne yapacağını bilen insan” izlenimi verir. (İzlenimden öte böyle biri olmak önemli elbette)
14. Şirketler uzun vadeli elemanlar ister, uzun vadede o şirketin bir parçası olabilir misin?
    1. Karşınızdaki kişinin görmek isteyeceği en son izlenim o şirketi bir basamak olarak gördüğünüzdür. Uzun vadede o şirketin bir parçası olabilir misin? Bu soruya cevap istiyor karşınızdaki kişi.
15. Diploman kadar mısın?
    1. Diploman kadar iseniz aynı okuldan mezun olan arkadaşınız sayısınca rakibiniz var demektir. Diplomaya kendinizden neler kattınız, diploma dışında kendinize neler kattınız, bunları vurgulayın.
16. Şirketin patronu gibi git!
    1. O şirketi önemsediğinizi hatta platonik! olarak sevdiğinizi hissettirin. (Başa dönersek hatırlarsınız, zaten sevmiyorsanız o şirkete gitmemiş olmanız gerekir) O şirketi düşündüğünüzü hissettirin. Hatta çayınıza tek şeker atıyorsanız, çaycı teyzeye diğer şekeri uzatın, “ziyan olmasın” da dediniz mi, işlem tamam!)
17. Gizem uyandır!
    1. Sizi beş dakikada çözemesin karşınızdaki. Sığ değil derinlikli olduğunuzu fark ettirin. Akılda kalıcı olmalısınız, unutmayın. Sıradan olmayın, heyecanınızla heyecanlandırın ama “cool” duruşunuzla da merak uyandırın. (Cool için özür diliyorum, Türkçe karşılığını bulamadım)
18. Şirketin yüzü ol
    1. Sokakta, evde, arkadaşlarınız arasında o şirketi temsil edebilecek misiniz? O şirketin adeta yüzü olabilecek misiniz? O şirkete yakışacak mısınız? O şirket size yakışıyor mu? Birbirinize yakışıyor musunuz ? Cevap “Evet” ise bunu karşınızdaki kişiye hissettirin.
19. İnsan ilişkilerinin ve iletişiminin bir demosunu yap
    1. Hangi departmanda çalışıyor olursanız olun insan ilişkileriniz çok iyi olmalı, görüşmede heyecanlı olabilirsiniz ama unutmayın, kimse sizin “normalde harika bir iletişimci olduğunuzu ama o an heyecanlandığınız için donuk olduğunuzu” düşünmez. Çayı getiren kişiyle, sekreterle ve diğer personelle bile iyi bir göz teması ve iletişim kurun.
20. Büyümüş de küçülmüş!
    1. Rekabete bir başka bakış açısı da bu. Yaşınızdan büyük olmalısınız o genç yaşta iyi bir şirkete girebilmeniz için. Olmanız gerekenden fazlası olmalısınız. Aksi takdirde işiniz zor.

Düşünsenize, bir gün bir gazeteci sizinle röportaj yapacak ve bu röportajda şöyle bir paragraf başı olacak.

…2010 yazına kadar geçirdiği sıradan üniversite hayatının ardından 2010 yazında yaptıklarıyla hayatı değişti..

Evet bir cümleyle de olsa yeterince hayal kurduk. Şimdi bunu gerçekleştirelim. 20 Altın Kural Serisinin [1][2] devamı niteliğindeki bu yeni yazıya hazırsanız başlayalım.

1. Öncelikle bu 3 aylık tatilden yüksek verim almayı birinci hedef kabul etmemiz gerekiyor. Yan gelip yatacağımız her günün bize batmalı.
2. Sadece kariyer değil sosyal ve kültürel gelişimimiz için de bu yazı dönüm noktamız haline getirebiliriz. Bir kültür sanat rehberi edinip her hafta en az bir kültür sanat etkinliğine katılın. (Ben tiyatroyla başladım, inanılmaz iyi geliyor )
3. İleride uzmanlaşmak istediğiniz işle ilgili sektörel dergileri takip edin. Oralardaki başarı hikayesi olarak anlatılan, bir anlamda size rol model olabilecek insanların hikayelerini okuyun ve o isimlere internetten ulaşmaya çalışın. E-Posta adresini bulup bir e-posta yazın ve kendisine bir kahve ısmarlama teklifinde bulunun. Gülümseyerek kabul edecektir (Ya da cevap vermeyecektir, olsun ne kaybedersiniz?” Ama kendinizi iyi anlatmanız gerek, idealist bir gencin yenilikçi fikirlerini dinlemek istemeyecek kadar budala ise zaten kabul etmemesi kazancınız olur.)
4. Hazır vakit varken oturup müstakbel uzmanlık alanınızla ilgili bir bloga başlayın. Örneğin Gıda Mühendisi iseniz http://gidamuhendisiningunlugu.blogspot.com gibi bir bloga sene içinde öğrendiklerinizi, araştırmalarınızı, başarılı gıda mühendisleriyle yapılmış röportajları yayınlayın. Bu blog size iş bile bulabilir, demedi demeyin.
5. Gelecekte çalışmak istediğiniz şirketlerin bir listesini çıkarın ve arayıp ilgililerle görüşüp şirketlerini çok beğendiğinizi ve bir fincan kahvelerini içmek istediğinizi söyleyin. Randevu isteyin. Olmadı mı? Çat kapı gidip “Ben sizinle tanışmaya geldim, çayınız var mı?” diye sorun. (Tamam, çayınız var mı? demeyebilirsiniz, ben diyorum işe yarıyor) Şimdi size kabul etmezler gibi geliyor ama emin olun gençler herkes için fırsatlar barındıran ilginç bir kitle.
6. Bulunduğunuz ilden daha büyük illere küçük ziyaretlerde bulunun, kalacak yeriniz varsa birkaç günlüğüne, yoksa günübirlik şekilde, işinize yarayacak, fayda sağlayacak etkinliklere katılacak ziyaretler gerçekleştirin.
7. Bir matbaaya gidip kendinize bir kartvizit bastırın. 1000′lik kartviziti 20 TL’ye bastırabilirsiniz. Çevrenizdeki insanların size bakış açısını bir anda değiştirecektir bu. Şunu unutmayın, en önemli iş adamları, en popüler profesyoneller bile kartvizit taşıyor. Bu insanların bile ulaşılabilir olmaya ihtiyacı varsa emin olun sizin daha fazla ihtiyacınız var.
8. Gönüllü staj yapın. Gelecekte çalışmak istediğiniz şirketlerden biriyle görüşürken, orada gönüllü staj yapmak istediğinizi söyleyin. Zor olabilir ama bunu çok istediğinizi söylerseniz hayır demeyeceklerdir. (Kuralımız, para istemek yok
9. Yatma kalkma saatlerini ilk günden itibaren sıkı sıkıya koruyun. İpin ucu bir kaçarsa hiçbir planınızı yapamazsınız. Çünkü siz uyurken hayat hızla akacak, herkes uyurken siz ayakta olacaksınız. ÖSS ağzıyla söyleyelim, “kaydırma yapma tehlikesi var!“
10. Tatil! Ben yıllardır (18 yaşımdan beri) hiç tatil yapmamakla ve hep çalışmakla övünmüş biri olarak itiraf ediyorum ki, tatil sizin performansınızı arttıracak bir unsurdur. Gözlerinizin altı şişik ve moralsiz bir şekilde bir ay çalışmak, keyifli bir tatile bir hafta ayırıp sonraki üç haftayı ışıl ışıl geçirmekten çok daha zarar ettirir size.
11. Karar vermek için iyi bir zaman! En doğru kararları verebileceğiniz uzun ve geniş bir zaman. Bol bol karar alın, kendinizi gerçekten tanıdığınızı düşünüyorsanız planlı ve programlı bir insan olabilmek için kararlar alın ve uygulayın.
12. Etkinlikleri kaçırmayın. Mesela bizim Buluştrend’lerle başlayabilirsiniz. Başarı için iyi ve güçlü bir çevreye ihtiyacınız var unutmayın.
13. Hobi edinin, kursa gidin. Dil kursu olabilir, diksiyon kursu olabilir, kurslara gidin. Tabii ki bir yöneliminiz olsun ve bu doğrultudaki kursları seçin
14. Rekabeti iyi kullanın. Yazın herkesin of-pof ettiği bu sıcak günlerinde ne yaparsanız yapın rekabette akranlarınızdan öne geçersiniz. Bu rekabeti kullanın
15. İlk girişiminize bu yaz imza atmaya ne dersiniz? Minik de olsa bir girişime bu 3 aylık dönemde imza atmaya ne dersiniz? Bir girişime nasıl başlanır ya da bir girişim fikri nasıl bulunur sorularının cevaplarını arıyorsanız benimle veya diğer birçok başarılı girişimci arkadaşımla iletişime geçin ama bir fikriniz varsa şimdi başlamanın tam zamanı.
16. Spora başlayın. Yaz dönemi sıcaklarla birlikte spor yapmayı zorlaştırsa da bu dönemde edineceğiniz bir spor alışkanlığı uzunca bir dönem bırakmadan sürdürmenizi sağlar
17. Kendinizden büyük arkadaşlar edinin, sohbet edebileceğiniz, farklı fikirler edinebileceğiniz, farklı bakış açılarının zenginliğini size katacak yeni arkadaşlar edinin.
18. Günlük gazeteleri takip edin. Dergileri takip edin, internette takip ettiğiniz bloglar ya da portaller mutlaka olsun.
19. Google!Google!Google! Saatlerce araştırma yapın, Google Trends ile insanların neler araştırdığını araştırın ve onlara yönelik fikirler üretin.
20. Şimdi! Hemen şimdi bir adım atın. Mesela bu yazıya bir yorum yazın ya da bu yazıya yönelik eleştirilerinizi içeren bir e-posta gönderin. Tanışmıyorsak tanışalım, tanışıyorsak yeni fikirlerden konuşalım

Bu yaz bir şeyler yapın! Mutlaka ama mutlaka bir şeyler yapın. Bu yaz sizin biyografinizdeki dönüm noktası olsun. Ne dersiniz?