“Kırık Cam Teorisi” ABD’li suç psikologu Philip Zimbardo’nun 1969’da yaptığı bir çalışmadan yola çıkılarak geliştirilmiştir. Zimbardo, suç oranının yüksek olduğu, fakir Bronx ve daha yüksek yaşam standardına sahip Palo Alto bölgelerine birer 1959 model otomobil bıraktı. Araçların plakası yoktu, kaputları aralıktı. Sonuçta Bronx’taki otomobil üç gün içinde baştan aşağıya yağmalandı. Diğerine ise bir hafta boyunca kimse dokunmadı.

Ardından Zimbardo ve iki öğrencisi ’sağ kalan’ otomobilin yanına gidip çekiçle kelebek camını kırdı. Daha ilk darbe indirilmişti ki çevredeki zengin ve beyazlar da olaya dâhil oldu. Birkaç dakika sonra otomobil kullanılmaz hale gelmişti. “Demek ki” diyordu Zimbardo, “ilk camın kırılmasına ya da çevreyi kirleten ilk duvar yazısına izin vermemek gerek.  Aksi halde kötü gidişatı engelleyemeyiz.”

Teori basit. Şimdi de bu teoriyi iş hayatına uyarlayalım

Bir şirkette alınan kararların uygulanmasında açılacak en küçük bir istisna (Ki genelde bu istisna, bu karara imza atan patronun ta kendisi olur) kararın uzun vadede başarılı bir şekilde uygulanmışlığına zarar verir. Kararı atıl hale getirir.

Şirket içindeki tüm uygulamalar büyük bir ciddiyetle uygulanmalı. Ceza sistemi mi var? Elbette cezanın istisnai halleri, uygulanamayacağı durumlar olabilir. Ama bu durumlar bile doğru iletişimle hem söz konusu çalışana hem de bu çalışanla aynı pozisyondaki kişilere izah edilmeli. Aksi takdirde insanlar “Ceza var ama uygulanmıyor nasılsa..” diye bir boşvermişlik hali içine girer. Kısacası, iletişimi doğru yapılmamış her istisna sonraki seferler için emsal teşkil ediyor.

Diğer yandan müşterilere yönelik uygulamalarda, satış ve fiyat stratejilerinde de o ilk camı kırdırmamak gerekiyor. Bununla ilgili bir öneri: 500 TL‘lik bir ürünü kampanyayla 250 TL‘ye indirirseniz o ürünün psikolojik fiyatı artık 250 TL‘dir. Aynı kişiye ya da o kişiyle temas halinde olan başka bir kişiye bir daha 250 TL‘den satamazsınız. Aynı anlama gelse de “1 ürün alana 1 ürün hediye” kampanyası bile psikolojik olarak fiyatı 250′ye düşürmez.

Ya da bir müşterinize o günkü kargo firmasındaki aksilikten (Zira hep olur bu!) dolayı ürünü kuryeyle yolladıysanız, bir sonraki siparişte de kurye hizmetiyle almayı talep eder. İlk kurye gönderiminde açıklamanızı “Bu sefere mahsus, maliyetlerimiz el vermediği halde sırf sizin işiniz görülsün diye bu kez böyle yapıyoruz, bundan sonraki siparişlerde yine kargo ile göndeririz” şeklinde net bir biçimde belirterek bir sonraki talepleri için elinizi güçlendirirsiniz. “Ama biz açıklamasını yapmıştık” şeklinde.

Kısacası iş hayatında olsun, özel hayatta olsun “Bir kereden bir şey olmaz” mantığından kurtulmak gerekiyor. Bir kereden “çok” şey olur!

Geçtiğimiz hafta Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi’nde yaptığım “18 Yaşında Marka Ol” sunumu, sunumlarımı paylaştığım ve web ortamında sunum paylaşım denildiğinde ilk akla gelen sosyal araç olan Slideshare.net’de ilk saatlerinde aldığı izlenme oranlarıyla zirveye çıkmış.

Slideshare.net yönetiminden bana maaş vermelerini talep edecek kadar şımarmış durumdayım bu sonuç karşısında.

Son rakamlara göre de 2 günde 21 kişi sunumu indirmiş, 550 kişi izlemiş.

Sunumla insanlara ulaşmanın çok etkili bir yol olduğunu da Slideshare.net sayesinde öğrendim.

Bundan sonra sunumlar hazırlamaya devam edeceğim. İzleyen, yorum yapan, paylaşan herkese çok çok teşekkürler.

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Girişimcilik Zirvesi kapsamında 16 Aralık’da 500 üniversite öğrencisine benim için yeni bir dönemin başlangıcı anlamına gelen “18 yaşında marka ol” sunumumu yaptım. Bir hafta önce aynı üniversitede başka bir 500 kişiye de önceki sunumum olan “Penguen Olma Girişimci Ol!“u gerçekleştirerek o sunumu son kez sergilemiştim. Çanakkale benim için bir dönemin kapanıp, bir dönemin açıldığı yer oldu.

Bu sunumu özellikle bir an önce paylaşmak için can attığımı söylemeliyim. Kendi hayatımdan, çevremdeki girişimci ve genç yaşta marka olmuş arkadaşlarımın hayatlarından, farklılaşan ve hatta diğerlerinden farklılaşamayan binlerce genç arkadaşımdan öğrendiklerimi 82 slayta sığdırdım.

İçinde birçok madde, birçok kategori var.. Okulda hocalarla olan diyalog da var, sevgiliyle yaşanan ilişkinin yönetimi de var, işe girmenin de iş kurmanın da altyapısını oluşturacak püf noktalar da var.

Kısacası ben bu sunumumdan çok şey öğrendim, sürekli anlattığım şeyleri  derli toplu olarak bir araya getirmiş oldum.

Umarım genç arkadaşlarım da çok faydalanır, bir kaynak olarak kabul edip arkadaşlarıyla paylaşır.

Lafı fazla uzatmadan…. 18 Yaşında Marka Ol! , buyurun;

Yorumsuz…

Üniversitedeyken (yani pek de gitmezken) tek bir kişi vardı desteğiyle hep yanımda olan. Sonradan hemşehri olduğumuzu, hatta köklerimizin aynı köye dayandığını öğrendiğim İstanbul Üniversitesi İşletme Dekan Yardımcısı Prof. Dr. Mahmut Paksoy’u iş hayatına başladığım son birkaç senede hiç unutmadım.

Kendisi son bir iki sene içinde İstanbul Kültür Üniversitesi’ne Rektör Yardımcısı sıfatıyla transfer oldu. Gurur duydum hocamla.

İlişkimiz bitmedi tabii, en çok değer verdiğim, ustam dediğim bu saygıdeğer akademisyeni yeni okulunda da ziyaret ettim. Her gittiğimde de bir danışman gibi beni dinledi, anlattırdı, övdü, yerdi, kızdı, güldü ama hepsinden çok yoluma ışık tuttu.

Ama İstanbul Kültür Üniversitesi’nde sevdiğim ve beni seven tek kişi Sayın Hocam Mahmut Paksoy değilmiş ki çok güzel bir davet geldi. Penguen Olma Girişimci Ol sunum-gösterisini buyurun bize de sergileyin dediler.

Normalde alışkınım demeliyim bu duruma, ama bu kez bir fark vardı. İnsan ustasının karşısına çıkmaya kelimenin tam anlamıyla utanıyor. Çok zor olacak, mahcubiyet içinde çıkacağım hocamın karşısına ama onu utandırmayacağım.

Tek isteğim benimle hep gurur duymasıydı, umuyorum duyuyordur ve bundan sonra da hep “Seninle gurur duyuyorum oğlum” der bana.

13 Nisan 2010 Salı Günü saat 14.00 – 16.00 arası İstanbul Kültür Üniversitesi ve TBDGenç İstanbul işbirliğiyle Yenibosna’daki İKÜ Kampüsünde olacağım.